Cao xương dê
Còn gọi là dương cốt. Tên khoa học là OS Caprace. Bộ phận dùng nấu cao là toàn bộ xương các loại dê phơi khô. Đông y cho rằng xương cao dê tính ấm, vị mặn; đi vào kinh can, tì, thận. Tác dụng trị liệu: làm thuốc bồi bổ máu, phụ nữ sau sinh cơ thể gầy yếu, ăn kém, ít sữa. Dùng Xương dê nấu thành cao làm thuốc bổ toàn thân. Liều dùng thông thường từ 10-20g mỗi ngày.
Cao quy bản
Là dùng yếm rùa khô để nấu thành cao, nên quy bản còn gọi là yếm rùa hay quy giáp. Tên khoa học là Carapax Testudinis. Quy bản tính lạnh, ngọt mặn; đi vào kinh thận, can, tâm, tì. Tác dụng chữa thận âm suy yếu, ù tai nóng nhức trong xương, ho lâu ngày, di tinh, tay, chân, lưng, gối đau nhức. Phụ nữ khí hư, bạch đới. Dùng dưới dạng thuốc sắc, bột, viên hoàn hoặc dạng cao. Nếu là dạng thuốc sắc liều lượng trung bình mỗi ngày từ 12-24g. Nếu là dạng cao ngày dùng từ 10-15g. Cần lưu ý các trường hợp người âm hư mà không nhiệt thì không dùng
Cao mai ba ba
Mai ba ba còn gọi là miết giáp hay thuỷ ngư giáp. Tên khoa học là Carpax Amydae, thuộc nhóm họ ba ba (Trionychadae). Bộ phận dùng nấu cao là mai khô. Mai ba ba tính lạnh, vị mặn, đi vào kinh can, thận, tì phế. Được dùng là thuốc bổ âm, dùng cho người lao gầy, lao lực quá độ, nhức xương, sỏi đường tiết niệu (tiểu ra sỏi), phụ nữ bế kinh. Sử dụng ở dạng bột, sắc hay cao mềm. Liều dùng trung bình mỗi ngày từ 10-30g. Các trường hợp không dùng như âm hư mà không nhiệt, tì hư lại tiêu chảy, phụ nữ đang mang thai.
Thực ra còn nhiều loại cao nữ như cao trăn toàn tính, cao khỉ toàn tính…; các loại cao dán ngoài như cao rết, cao nọc rắn…. Đó là chưa nói đến các loại cao được chế biến từ dược thảo.
Mong rằng những trình bày trên sẽ giúp chúng ta có được một số khái niệm cơ bản về tác dụng và liều dùng thông thường của các loại cao, tránh tình trạng lạm dụng các loại cao từ động vật vốn rất thường gặp.